Παρασκευή, 24 Αυγούστου 2012

Κατανοητική Φιλοσοφία




Η περιπέτεια της ανθρώπινης χειραφέτησης 

Εγχειρίδιο έρευνας και διασκαλίας 

Κεφάλαιο 1
Κατανοητική Φιλοσοφία
 
Δύο φιλοσοφικά συστήματα μπορούμε να διακρίνουμε στη Σκέψη και το φιλοσοφικό στοχασμό της ανθρώπινης ιστορικής κλίμακας, αυτά του Ιρασιοναλισμού και του Ρασιοναλισμού. Το πρώτο δέχεται, ως μέσο γνώσης, τη διαίσθηση και όχι τη νόηση. Το δεύτερο δέχεται ότι η γνώση αποκτάται περισσότερο με τη νόηση παρά με την εμπειρία.
 
Τον σκοταδισμό και τη μυστικιστική αποθέωση του ανορθολογισμού ήρθε να πολεμήσει και διαλύσει ο ορθολογισμός. Γενικά, τρία ρεύματα απελευθερωτικής διανόησης μπορούμε να καταγράψουμε στον καθ’ ημάς Ιστορικό χάρτη της Δύσης με ή χωρίς εισαγωγικά: την αρχαία ελληνική σκέψη, το κίνημα του Διαφωτισμού στη Δυτική Ευρώπη και το επαναστατικό κοινωνικό κίνημα των εργαζομένων, με προεξάρχουσες χειραφετικές ιδεολογίες - θεωρίες αυτές του μαρξισμού - αναρχισμού. Τούτα τα ρεύματα σκέψης είναι νοησιαρχικά και αποτελούν τρεις κρίκους της ίδιας αλυσίδας, αφού το ένα είναι εξέλιξη του άλλου και διαποτίζονται από τον ίδιο λογικό πυρήνα. Όμως, όπως ξαναγράψαμε, ο ορθός λόγος από τη στιγμή που παράγει και αναπαράγει μονοσήμαντα τον εαυτό του, παύει να είναι Λόγος, διότι ολισθαίνει προς το λογικισμό. Αποπέμπει τη φιλοσοφική του μήτρα και φλερτάρει με την τεχνοκρατική, στενά επιστημονική προσέγγισή του. Ενώ καμώνεται, τάχα, ότι νοιάζεται για τον ίδιο τον άνθρωπο, ουσιαστικά λειτουργεί ανθρωποκεντρικά, με έναν αφαιρετικό τρόπο σκέψης προς τη συνολική ανθρώπινη ύπαρξη. Επιπλέον, ο ορθός λόγος σε μία προσπάθεια να ερμηνεύσει και να προσεγγίσει την ολιστική κοσμοθεώρηση, αφήνει απέξω το συντυχαίο, το απρόσμενο, το μη ορισμένο και γενικά αποστρέφεται και υποτιμά το εμβόλιμο στοιχείο. Εξάλλου, κάθε ολιστικό εγχείρημα χωλαίνει ακριβώς στον παρεισδύοντα παράγοντα, ο οποίος αποτελεί και την αχίλλειο πτέρνα του, στην κυριολεξία! Ο άνθρωπος, ως οντότητα, νοείται πάντα σε σχέση με το χωροταξικό περιβάλλον του. Και τούτο γιατί είναι ευθύς εξαρχής οροθετημένος: Ζει στον πλανήτη Γη δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς οξυγόνο, τροφή και νερό επιπροσθέτως δε, είναι άνθρωπος επειδή δεν είναι πέτρα, δέντρο, ψάρι, πουλί ή οποιοδήποτε άλλο ζώο. Με λίγα λόγια, η διανόηση συλλαμβάνει τον ανθρώπινο χαρακτήρα της με αφαιρετική -αναγκαστικά- διαδικασία και τον μελετά σε συμβατό επίπεδο, στο οποίο και τον αναγνωρίζει. Επομένως, ο ορθός λόγος, εάν πραγματικά έχει κατακτήσει σε κάποιο βαθμό την αυτογνωσία του, οφείλει να σεβαστεί και να κατανοήσει την κατά σύμβαση σπουδή της ανθρώπινης έννοιας. Οφείλει να δεχθεί και να παραδεχθεί τον αναφορικό του χαρακτήρα και τη σχέση του με τον ‘’τετράγωνο’’ και απολυταρχικό λογικισμό, που ερμηνεύει τα πάντα με εξωανθρώπινη βουλησιαρχική σπουδή, και να κρατήσει τις αποστάσεις του απ’ αυτόν. Μοιραία, λοιπόν, ο Λόγος αποβάλλει αφ εαυτού την ανθρωποκεντρική αντίληψη, που θέλει τον άνθρωπο κέντρο και σκοπό της δημιουργίας του σύμπαντος. Στήνει την ανθρώπινη παρουσία ανάμεσα στις υπόλοιπες της νεκρής και της έμβιας φύσης τις παρατηρεί και τις εξετάζει συνολικά αλλά και επιμέρους, πάντα όμως ως κρίκους της ίδιας κι αδιαίρετης αλυσίδας. Επίσης, είναι πεπεισμένος ότι: εάν η ανθρώπινη φύση αποκοπεί και ξεφύγει από τη γενικότερη αρμονία, τότε ήδη έχει αρχίσει να παίρνει το δρόμο προς τον αφανισμό της. Επομένως, γνωρίζει πολύ καλά ότι η ανθρώπινη φύση είναι τόσο πεπερασμένη όσο και οι άλλες του ζωτικού χώρου της κι άρα η δική της αγαθή έκβαση πάει χέρι -χέρι με τις υπόλοιπες. Τέλος, αντιλαμβανόμαστε πως στη φιλοσοφία του Λόγου δεν μπορεί να έχουν καμία απολύτως συμμετοχή η έπαρση και η αλαζονεία της συμβατικής - κοινής λογικής. Διότι, ο Λόγος κατανοεί και το μη λογικόν της ανθρώπινης πρακτικής. Συλλαμβάνει τη δυναμική της παρόρμησης και του πάθους και επιπλέον απομυστικοποιεί και εξορθολογίζει το τεράστιο πεδίο των ασύνειδων διαδικασιών του ανθρώπινου ψυχισμού. Αυτά τα κύρια γνωρίσματα, εν ολίγοις, χαρακτηρίζουν την ορθολογική φιλοσοφία. Δυστυχώς, όμως, δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Όσον αφορά τα προαναφερόμενα ρεύματα του ρασιοναλιστικού (ορθολογικού)φιλοσοφικού στοχασμού, και στην αρχαία ελληνική σκέψη και στο κίνημα του Διαφωτισμού, αλλά και στην ευρύτερη σοσιαλιστική κοσμοθεωρία συναντάμε την εσωστρέφεια του Λόγου. Βρίσκουμε, κατ’ επέκταση, την έπαρση και αλαζονεία του Ορθού Λόγου όχι την κατανόηση κι αυτογνωσία του. Αρκεί να θυμηθούμε το ‘’πας μη Έλλην βάρβαρος’’ στην αρχαία Ελλάδα τη δια ‘’πυρός και σιδήρου’’ εδραίωση της λογοκρατίας της Δύσης στη συλλογιστική του Διαφωτισμού. Και τέλος, το ‘’μοντέλο’’ του άκρατου παραγωγικισμού (με τον έναν ή τον άλλον τρόπο) στη Σοσιαλιστική ιδεολογία. Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την αξία και την πολύτιμη συμβολή στην ιδέα της ανθρώπινης ελευθερίας που πρόσφεραν τα εν λόγω φιλοσοφικά ρεύματα. Όπως και δεν μπορούμε να λησμονούμε ότι, για τα τότε δεδομένα, η προσπάθεια ήταν ήδη υπερβατική. Η κριτική που ασκείται, είναι ακριβώς για τη συμπλήρωση της χειραφετικής ηθικής, η οποία συνέχει τη σύνολη διαδικασία του φιλοσοφικού ρασιοναλισμού (ορθολογισμού). Κοντολογίς, επιχειρείται η κριτική του Ορθού Λόγου, με απώτερο στόχο την αποκάθαρσή του και την ανάδειξή του σε Κατανοητική Φιλοσοφία.

4 σχόλια:

  1. εγω τωρα γιατι διαβασα επικεφαλιδα
    Κατατονικη φιλοσοφια????

    καλυμερα...(το υψηλον ειναι το κουπακι του καφε) !!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

  2. καλυσπέρα

    (το ύψιλον μπορεί να είναι και το σφηνάκι της χθεσινοβραδινής τεκίλας, γι' αυτό ίσως και να διάβασες... κατατονική!! ...:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. μεγαλη αληθεια .... το τι ειναι ορθολογικο... και τι οχι...
    τυχαια μου απαντησε το κειμενο σε μια αναθεωρηση ιδεων που δεν εβρισκα το γιατι τους.... παρολο που αυτες αλλαξανε σχεδον με το ετσι θελω.....δεν εφτανα ποτε στην παρατηριση του πραγματικου γιατι τους....

    ξανα καλημερα αυτην την φορα με ητα..
    απο την ...ηττα που ενεχει η φιλοσοφιση των ιδεων .......:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Υπέροχο σχόλιο. Να σαι καλά!

    Καιρός να ξανακατέβουμε από τα δέντρα. Από τα στείρα ύψη της διανοητικής σοφίας, κάτω στις εύφορες κοιλάδες των ανθρώπινων πηγών του αισθαντικού λ(Λ)όγου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή